Istorija pivovarstva u Pančevu
Istorija pivovarstva u Pančevu počinje nakon što je Austrija 1716. godine preuzela upravu nad Banatom.
Već 12. januara 1722. godine Abraham Kepiš iz Požuna dobio je licencu za otvaranje pivare u Pančevu. Licencu je izdala Zemaljska administracija u Temišvaru.
Osnivanje prve pančevačke pivare
Radionica za proizvodnju piva bila je spremna za rad već 22. maja iste godine. Tadašnja pivara bila je mnogo jednostavnija nego današnje fabrike. Proizvodnja se odvijala u dve prostorije. Pivo se kuvalo u buradima. Ipak, 1722. godina smatra se početkom tradicije iz koje je nastala Stara pančevačka pivara. Ovaj objekat kasnije je postao jedan od važnih simbola pančevačkog pivarstva.
Promene vlasnika tokom 18. i 19. veka
Zakupci pivare su se tokom narednih decenija često menjali. Sebastijan Kracajzen je 1781. godine otkupio pivaru. Time je objekat prešao u privatno vlasništvo. Vlasnici su se menjali i tokom narednih decenija. Velika promena dogodila se 1847. godine. Tada je Ignac Hauzer prodao pivaru Ignatu Vajfertu. Time počinje novo poglavlje u istoriji pančevačke pivare.
Vajfertovi i zlatno doba pivare
Pančevačka pivara ostala je u vlasništvu porodice Vajfert više od jednog veka. Tokom tog perioda preduzeće se neprestano razvijalo. Proizvodnja je modernizovana, a kvalitet piva unapređivan. Istovremeno se širila i prodajna mreža. Rast proizvodnje donosio je i veće prihode. Vajfertovi su ulagali u razvoj fabrike i savremeniju tehnologiju proizvodnje.
Vajfert širi proizvodnju na Beograd
Tokom 1865. godine Vajfertovi iznajmljuju postojeću pivaru u Beogradu. Cilj je bio da se proizvodnja pokrene i u glavnom gradu. Na taj način mogli su da izbegnu deo troškova transporta. Smanjili su se i troškovi povezani sa carinama prilikom dopremanja pančevačkog piva. Beograd je tako postao drugo važno tržište za Vajfertovo pivo.
Pančevačka pivara kao mesto okupljanja
Pančevačka pivara nije imala samo privredni značaj. Njene prostorije često su korišćene za različite javne događaje. U velikoj sali održavale su se dobrotvorne priredbe. Organizovala su ih pančevačka humanitarna, ženska i umetnička društva. U pivari su održavani i koncerti, pozorišne predstave i druga okupljanja. Zbog toga je pivara imala važnu ulogu u društvenom životu grada. U međuratnom periodu postala je jedno od popularnih mesta okupljanja Pančevaca.
Đorđe Vajfert – naslednik i industrijalac
Nakon Ignatove smrti brigu o preduzeću preuzimaju njegovi naslednici. Među njima je bio i Đorđe Vajfert. On je kasnije postao jedan od najpoznatijih srpskih industrijalaca. Bio je i guverner Narodne banke Kneževine Srbije. Kasnije je obavljao i funkciju guvernera Narodne banke Kraljevine SHS. Vajfert je bio poznat i kao veliki dobrotvor. Učestvovao je u razvoju industrije i modernog rudarstva u Srbiji.
Rođenje i obrazovanje Đorđa Vajferta
Đorđe Vajfert rođen je 15. jula 1850. godine. Rodio se u kući koja se nalazi u okviru kompleksa Stare pančevačke pivare. Kompleks se danas nalazi u ulici Nikole Tesle u Pančevu. Kao mlad boravio je u Bavarskoj. Školovao se u Vajenštefanu, mestu poznatom po dugoj pivarskoj tradiciji. Tamo je upoznao savremene metode proizvodnje piva. Godine 1872. završio je Veliku pivsku školu. Nakon školovanja vratio se u Srbiju.
Vajfertova parna pivara u Beogradu
Po povratku u Srbiju pomagao je ocu u izgradnji nove pivare. Pivara je podignuta na Topčiderskom brdu u Beogradu. Bila je poznata kao pivara „Smutekovac“. Nalazila se u blizini današnje Mostarske petlje. Parna pivara predstavljala je veliki tehnološki iskorak. Do 1914. godine bila je među najvećim i najmodernijim pivarama u ovom delu Evrope.
Pančevačka pivara posle Drugog svetskog rata
Posle Drugog svetskog rata Pančevačka pivara je nacionalizovana. Proizvodnja piva ipak nije odmah prestala. Pivo se u njoj proizvodilo sve do 1977. godine. Time je završeno jedno važno poglavlje duge istorije fabrike.
Stara pančevačka pivara postaje kulturno dobro
Kompleks Stare pančevačke pivare dobio je status kulturnog dobra 1991. godine. Time je potvrđen njegov značaj za industrijsko i kulturno nasleđe Pančeva. Nažalost, objekat je kasnije pretrpeo velika oštećenja. Pančevačka pivara stradala je u velikom požaru 2005. godine.
Muzej pivarstva Đorđe Vajfert
Danas se u prostoru Stare pančevačke pivare nalazi Muzej pivarstva Đorđe Vajfert. Muzej čuva uspomenu na razvoj pivarstva u Pančevu. Posebno mesto zauzima priča o porodici Vajfert i njenom uticaju na razvoj industrije. Kompleks tako predstavlja spoj industrijske istorije, arhitekture i kulturnog nasleđa grada.
Autor teksta je Nenad M Perić / Pivska kragna, Foto: Freepik
